PIP sprawdza minimalne wypłaty — jak zgłosić niedopłatę

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) co roku kontroluje, czy pracodawcy wypłacają co najmniej minimalne wynagrodzenie i minimalną stawkę godzinową. W komunikacie z 18 września 2026 r. inspekcja podała wyniki za 2025 r.: ponad 3,2 tys. kontroli, nieprawidłowości w naliczaniu minimalnej stawki godzinowej i łącznie ponad 8,4 mln zł niedopłat dla prawie 4 tys. osób. PIP przypomina też, że zaniżanie wypłat to wykroczenie, za które grozi grzywna do 60 000 zł.

Skąd biorą się niedopłaty

Najczęściej chodzi o umowy zlecenia rozliczane „ryczałtem” — stała kwota za miesiąc, bez liczenia godzin. Gdy godzin jest więcej, niż zakładano, stawka za godzinę spada poniżej minimum. Drugi typowy przypadek to nieprawidłowe składniki: pracodawca dolicza do płacy minimalnej dodatek za pracę w nocy, za nadgodziny albo za staż, choć ustawa wyraźnie wyłącza je z tej kwoty.

W 2026 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto miesięcznie, a stawka godzinowa 31,40 zł brutto. Od 1 stycznia 2027 r. będzie to 4950 zł i 32,30 zł brutto.

Jak sprawdzić, czy dostajesz tyle, ile się należy

1. Ustal, jaką masz umowę. Przy umowie o pracę na pełny etat porównaj kwotę brutto z paska z minimalnym wynagrodzeniem miesięcznym. Przy zleceniu podziel kwotę brutto za miesiąc przez liczbę przepracowanych godzin.
2. Odejmij składniki, które nie liczą się do minimum: dodatek za pracę w nocy, wynagrodzenie za nadgodziny, dodatek za staż, dodatek za szczególne warunki pracy, nagrodę jubileuszową, odprawę emerytalną lub rentową.
3. Policz godziny. Przy zleceniu umowa powinna wskazywać, jak potwierdza się liczbę godzin. Jeśli nie wskazuje — sam przekazujesz zleceniodawcy zestawienie godzin przed terminem wypłaty. Zachowaj kopię.
4. Sprawdź terminy. Przy zleceniu dłuższym niż miesiąc wypłata w wysokości wynikającej ze stawki minimalnej należy się co najmniej raz w miesiącu i wyłącznie w pieniądzu.

Jeśli wynik jest niższy niż minimum, masz prawo do wyrównania — niezależnie od tego, co zapisano w umowie. Zrzeczenie się tego prawa jest nieważne.

Jak złożyć skargę do PIP

Skargę składasz do okręgowego inspektoratu pracy właściwego dla siedziby pracodawcy. Możesz to zrobić:

• osobiście — ustnie do protokołu albo na formularzu w inspektoracie,
• pocztą — oryginał z własnoręcznym podpisem,
• e-mailem — plik ze skargą musi być podpisany elektronicznie (podpis kwalifikowany, zaufany albo osobisty),
• przez e-Doręczenia.

Skarga musi zawierać Twoje imię i nazwisko, adres, nazwę i adres pracodawcy oraz podpis. Skargi anonimowe PIP rozpatruje tylko wyjątkowo — w praktyce zwykle pozostają bez rozpoznania. Inspektor nie ujawnia pracodawcy, że kontrola wynika ze skargi, chyba że sam wyrazisz na to pisemną zgodę. Skargi są rozpatrywane nie później niż w ciągu miesiąca od otrzymania.

Zanim złożysz skargę, możesz bezpłatnie skonsultować sprawę telefonicznie z prawnikiem PIP — inspekcja prowadzi porady prawne dla pracowników i pracodawców.

Co grozi pracodawcy

• Niewypłacenie pracownikowi minimalnego wynagrodzenia (umowa o pracę) — wykroczenie z art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, grzywna od 2000 zł do 60 000 zł.
• Wypłata zleceniobiorcy poniżej minimalnej stawki godzinowej — wykroczenie z art. 8e ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, grzywna od 1000 zł do 30 000 zł.

Kara nie zastępuje wyrównania: pracodawca i tak musi dopłacić brakującą kwotę.

Co to znaczy dla Ciebie

Jeśli jesteś pracownikiem lub zleceniobiorcą:

• Zapisuj swoje godziny każdego dnia — to Twój główny dowód przy zleceniu.
• Zachowuj umowy, aneksy, paski i potwierdzenia przelewów.
• Jeśli jesteś cudzoziemcem: skargę do PIP możesz złożyć tak samo jak obywatel Polski. Jeśli potrzebujesz pomocy z napisaniem jej po polsku, napisz do nas.
• Niedopłata za kilka miesięcy to zwykle kilka tysięcy złotych — warto to policzyć, zanim zdecydujesz, co dalej.

Jeśli jesteś pracodawcą:

• Przed każdą wypłatą ze zlecenia przelicz stawkę godzinową po realnej liczbie godzin, nie po planie.
• Wpisz do umowy zlecenia sposób potwierdzania godzin i przechowuj ewidencję przez 3 lata od dnia wymagalności wynagrodzenia.
• Nie „uzupełniaj” płacy minimalnej dodatkami nocnymi, stażowymi ani nadgodzinami — inspektor to zakwestionuje.
• Jeśli korzystasz z pracowników tymczasowych na zleceniu, ewidencję ich godzin prowadzisz Ty jako pracodawca użytkownik.

Kontrola PIP zaczyna się najczęściej od skargi jednej osoby. Dobrze policzone godziny i uporządkowane dokumenty chronią obie strony: pracownika przed stratą, a pracodawcę przed grzywną i dopłatą.

Podstawa: komunikat Państwowej Inspekcji Pracy „Inspekcja pilnuje minimalnych wypłat” z 18 września 2026 r.; poradnik PIP „Jak złożyć skargę?“; ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1773), art. 6–8f; art. 282 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy; rozporządzenia Rady Ministrów: Dz.U. 2025 poz. 1242 i Dz.U. 2026 poz. 1213. Stan prawny na 22 września 2026 r.