Potrącenia z pensji — co pracodawca może zabrać i ile musi Ci zostawić

Pracodawca nie może dowolnie „ściągać” pieniędzy z Twojej wypłaty. Kodeks pracy wymienia, co wolno potrącić bez Twojej zgody, w jakich granicach i jaka część pensji musi Ci zostać. Wszystko inne — np. opłata za mieszkanie od pracodawcy — wymaga Twojej pisemnej zgody. Wyjaśniamy zasady dla osób zatrudnionych na umowę o pracę, także pracowników tymczasowych.

Co pracodawca może potrącić bez Twojej zgody

Z wynagrodzenia — już po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek i wpłat do PPK (pracowniczego planu kapitałowego) — pracodawca może potrącić tylko (art. 87 § 1):

1. alimenty egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego (np. wyroku z klauzulą wykonalności),
2. inne długi egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego — zwykle zajęcie przez komornika,
3. zaliczki pieniężne, które pracodawca Ci wypłacił,
4. kary pieniężne za naruszenie przepisów BHP, przeciwpożarowych, nieusprawiedliwioną nieobecność albo alkohol w pracy (art. 108).

Potrącenia robi się w tej kolejności (art. 87 § 2). Nie możesz zrzec się prawa do wynagrodzenia ani przenieść go na inną osobę (art. 84).

Osobna sprawa to odliczenie kwoty wypłaconej za nieobecność, za którą wynagrodzenie Ci się nie należało (np. nieobecność nieusprawiedliwiona w poprzednim miesiącu) — pracodawca odlicza ją w pełnej wysokości (art. 87 § 7).

Ile najwięcej można potrącić

Granice potrąceń (art. 87 § 3 i 4):

• alimenty — do 3/5 wynagrodzenia,
• inne długi i zaliczki — łącznie do 1/2 wynagrodzenia, a razem z alimentami — do 3/5,
• kary pieniężne — kara za jedno przewinienie lub dzień nieobecności nie może przekroczyć jednodniowego wynagrodzenia, a wszystkie kary razem — 1/10 wynagrodzenia po pozostałych potrąceniach (art. 108 § 3).

Kwota wolna od potrąceń

Część pensji musi Ci zostać zawsze (art. 87¹ § 1). Liczy się ją od minimalnego wynagrodzenia netto — czyli płacy minimalnej po odliczeniu składek, zaliczki na podatek i wpłat do PPK:

• 100% tej kwoty — przy egzekucji długów innych niż alimenty,
• 75% — przy potrącaniu zaliczek,
• 90% — przy potrącaniu kar pieniężnych.

Przy egzekucji alimentów kwoty wolnej nie ma — obowiązuje tylko limit 3/5.

W 2026 r. płaca minimalna to 4806 zł brutto. Dla pełnego etatu, z podstawowymi kosztami uzyskania przychodu, złożonym PIT-2 i bez PPK daje to około 3605,85 zł netto — tyle w takim przypadku musi Ci zostać przy zajęciu komorniczym. Jeśli wpłacasz do PPK, kwota jest nieco niższa. Przy pracy na część etatu kwoty wolne zmniejsza się proporcjonalnie (art. 87¹ § 2). Od stycznia 2027 r., razem z płacą minimalną 4950 zł brutto, kwota wolna wzrośnie.

Mieszkanie, dojazd, odzież — tylko za Twoją zgodą

Każda inna należność — np. za zakwaterowanie zapewnione przez pracodawcę, dojazd do pracy czy szkodę — może być potrącona tylko za Twoją zgodą wyrażoną na piśmie (art. 91 § 1). Nawet wtedy obowiązuje kwota wolna (art. 91 § 2):

• 100% minimalnego wynagrodzenia netto — gdy pieniądze trafiają do pracodawcy (np. za mieszkanie od firmy),
• 80% tej kwoty — gdy potrącenie jest na rzecz kogoś innego (np. rata pożyczki, opłata dla innej firmy).

Oznacza to, że przy pensji równej płacy minimalnej (pełny etat, bez dodatków) pracodawca nie może potrącić za mieszkanie ani złotówki, nawet jeśli podpisałeś zgodę.

Co to znaczy dla Ciebie

Jeśli jesteś pracownikiem:

• Sprawdzaj pasek wypłaty (odcinek płacowy): każde potrącenie powinno mieć nazwę i kwotę.
• Nie podpisuj zgody na potrącenie, jeśli nie wiesz, za co i ile płacisz. Poproś o wpisanie konkretnej kwoty i celu.
• Jeśli jesteś cudzoziemcem i mieszkasz w kwaterze od pracodawcy lub agencji, sprawdź, czy opłata jest potrącana z pensji, czy płacisz ją osobno — i czy masz na to pisemną zgodę.
• Jeśli potrącenia są niezgodne z przepisami, możesz złożyć skargę do PIP.

Jeśli jesteś pracodawcą:

• Przed potrąceniem za zakwaterowanie lub inne świadczenie zbierz pisemną zgodę pracownika i sprawdź kwotę wolną.
• Przy kilku potrąceniach pilnuj kolejności z art. 87 § 2 i łącznych limitów.
• Od wypłat za styczeń 2027 r. przelicz kwoty wolne według nowej płacy minimalnej.

Podstawa: ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245), art. 84, 87, 87¹, 91, 108; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz.U. 2025 poz. 1242); wyliczenie netto: pit.pl (płaca minimalna 2026). Stan prawny na 30 września 2026 r.