Wyższe grzywny za łamanie praw pracownika i rok na dobrowolną zmianę umowy
Od 8 lipca 2026 r. grzywny z Kodeksu pracy wzrosły dwukrotnie, a firmy mają czas do 8 lipca 2027 r., by bez kary zamienić pozorne zlecenia na umowy o pracę.
Reforma Państwowej Inspekcji Pracy to nie tylko nowa decyzja o stwierdzeniu stosunku pracy. Od 8 lipca 2026 r. za najczęstsze wykroczenia przeciwko prawom pracownika grozi dwa razy wyższa grzywna, a mandat od inspektora może wynieść do 5000 zł. Jednocześnie ustawa daje pracodawcom 12 miesięcy na to, by samodzielnie uporządkować umowy — bez kary.
Grzywny z Kodeksu pracy — nowe widełki
Ta sama ustawa podniosła dolne i górne granice grzywien w Kodeksie pracy. Dotyczy to m.in. takich naruszeń:
| Naruszenie | Do 7 lipca 2026 r. | Od 8 lipca 2026 r. |
|---|---|---|
| Umowa cywilnoprawna zamiast umowy o pracę, brak potwierdzenia umowy na piśmie przed dopuszczeniem do pracy, naruszanie przepisów o czasie pracy (art. 281 § 1) | 1000–30 000 zł | 2000–60 000 zł |
| Niewypłacenie wynagrodzenia w terminie, nieudzielenie urlopu, niewydanie świadectwa pracy (art. 282 § 1) | 1000–30 000 zł | 2000–60 000 zł |
| Nieprzestrzeganie przepisów BHP (art. 283 § 1) | 1000–30 000 zł | 2000–60 000 zł |
| Naruszenia związane z pracownikiem-dłużnikiem alimentacyjnym (art. 281 § 2, art. 282 § 3) | 1500–45 000 zł | 3000–90 000 zł |
Nowym wykroczeniem jest też złamanie zakazu gorszego traktowania pracownika z powodu decyzji PIP stwierdzającej istnienie stosunku pracy — np. zwolnienie go w odwecie.
Mandat od inspektora: do 5000 zł
O grzywnie w widełkach z tabeli orzeka sąd. Inspektor na miejscu może nałożyć mandat — i tu limity też wzrosły:
- zwykły mandat PIP: do 5000 zł (wcześniej do 2000 zł),
- gdy ktoś był już co najmniej dwukrotnie ukarany za wykroczenie przeciwko prawom pracownika i popełnia kolejne w ciągu dwóch lat: do 10 000 zł (wcześniej do 5000 zł). Ta sama zasada dotyczy recydywy przy pracy tymczasowej, minimalnym wynagrodzeniu i zakazie handlu w niedziele.
Rok na dobrowolne uporządkowanie umów
Ustawa zawiera przepis przejściowy, który warto znać. Firma, która przed 8 lipca 2026 r. zawarła umowę cywilnoprawną w warunkach etatu i w ciągu 12 miesięcy od tej daty, czyli do 8 lipca 2027 r., sama zawrze z tą osobą umowę o pracę, nie odpowiada za wykroczenie zawarcia umowy cywilnoprawnej zamiast umowy o pracę (art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy).
Ważne: ta ochrona dotyczy wyłącznie tego jednego wykroczenia. Nie znosi innych obowiązków — np. wypłaty zaległego wynagrodzenia czy przestrzegania czasu pracy.
Interpretacja z PIP przed kontrolą
Firma, która nie jest pewna, czy dana współpraca to już stosunek pracy, może złożyć wniosek o interpretację indywidualną do Głównego Inspektora Pracy. Kluczowe zasady:
- opłata: 40 zł, wnoszona razem z wnioskiem,
- termin: bez zbędnej zwłoki, nie później niż 30 dni od złożenia kompletnego wniosku,
- we wniosku opisuje się stan faktyczny lub planowaną współpracę i własne stanowisko,
- interpretacja nie chroni, jeśli podczas kontroli okaże się, że rzeczywistość wygląda inaczej niż opis we wniosku.
O interpretację wnioskuje podmiot kontrolowany przez PIP, czyli przede wszystkim pracodawca lub przedsiębiorca — nie osoba wykonująca pracę.
Co to znaczy dla Ciebie
Jeśli jesteś pracownikiem lub pracujesz na zleceniu:
- Wyższe grzywny nie trafiają do Ciebie — ale zwiększają szansę, że pracodawca szybciej wypłaci zaległości albo udzieli urlopu po interwencji PIP.
- Jeśli uważasz, że Twoje zlecenie to w praktyce etat, możesz złożyć skargę do PIP. Jest bezpłatna, a na Twoją prośbę inspektor nie ujawni, że kontrola wynika z Twojego zgłoszenia.
Jeśli jesteś pracodawcą:
- Do 8 lipca 2027 r. przejrzyj umowy zlecenia i B2B zawarte przed 8 lipca 2026 r. Tam, gdzie praca wygląda jak etat, zmiana umowy z własnej inicjatywy chroni przed grzywną za samo zawarcie pozornej umowy.
- Zatrudniasz cudzoziemców na zleceniu? Zmiana na umowę o pracę u tego samego podmiotu nie wymaga nowego zezwolenia na pracę ani nowego oświadczenia — ale pozostałe warunki z dokumentu muszą się zgadzać.
- W wątpliwych przypadkach rozważ interpretację indywidualną za 40 zł. Jeśli chcesz uporządkować umowy albo przejść na pracę tymczasową przez agencję — napisz do nas.
Podstawa: ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 473) — art. 1 (art. 14b ustawy o PIP), art. 3 (art. 281–283 Kodeksu pracy), art. 6 (art. 96 § 1a–1bc Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia), art. 8, art. 16, art. 20; Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277 ze zm.); Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. 2025 poz. 860 ze zm.). Stan prawny na 24 września 2026 r.