Zlecenie i firma w stażu pracy — jak to udokumentować

Lata przepracowane na umowie zlecenia, we własnej firmie albo za granicą bez etatu mogą dać Ci dłuższy urlop, wyższy dodatek stażowy czy dłuższe wypowiedzenie. Od 1 maja 2026 r. te okresy wliczają do stażu pracy także prywatni pracodawcy. Warunek: musisz je udokumentować — najczęściej zaświadczeniem z ZUS. Jeśli byłeś zatrudniony 1 maja 2026 r., na złożenie dokumentów obecnemu pracodawcy masz 24 miesiące.

Co się zmieniło

Do stażu pracy liczył się dotąd głównie czas na umowie o pracę. Nowy art. 302¹ Kodeksu pracy dodaje do „okresu zatrudnienia” m.in.:

• umowę zlecenia i inne umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu,
• umowę agencyjną,
• prowadzenie działalności gospodarczej (za okresy opłaconych składek) i współpracę przy niej,
• okres „ulgi na start” w działalności,
• zawieszenie działalności w celu osobistej opieki nad dzieckiem, jeśli opłacono składki,
• pracę zarobkową za granicą na innej podstawie niż umowa o pracę — jeśli jest udokumentowana.

Wlicza się też zlecenia, przy których nie było składek emerytalnych i rentowych, np. zlecenie studenta do 26. roku życia — pod warunkiem że masz na to dokument.

Terminy: pracodawcy z sektora finansów publicznych stosują nowe zasady od 1 stycznia 2026 r., pozostali — od 1 maja 2026 r.

Na co to wpływa

Ustawa mówi ogólnie o „okresie zatrudnienia”. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) wymienia w wyjaśnieniach m.in.:

• wyższy wymiar urlopu wypoczynkowego,
• dłuższy okres wypowiedzenia i wyższą odprawę,
• wyższy dodatek stażowy i nagrodę jubileuszową — jeśli przewidują je przepisy obowiązujące u danego pracodawcy,
• dostęp do ofert, w których wymagany jest określony staż.

Dwa zastrzeżenia:

• Do stażu u danego pracodawcy (np. przy okresie wypowiedzenia) wlicza się tylko zlecenia lub inną pracę wykonywaną na rzecz tego pracodawcy.
• Gdy okresy się nakładają (np. etat i zlecenie w tym samym czasie), liczy się raz — ten, który jest dla Ciebie korzystniejszy.

Według wyjaśnień MRPiPS nie wlicza się m.in. umowy o dzieło, działalności nierejestrowanej, praktyk studenckich i wolontariatu. Zmiana nie wpływa na emeryturę.

Jak zdobyć zaświadczenie z ZUS

1. Zaloguj się do eZUS (PUE ZUS). Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie.
2. Wybierz wniosek USP — „Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy”. Dla okresów sprzed 1 stycznia 1999 r. służy wniosek US-7.
3. Do wniosku nie dołącza się dodatkowych dokumentów — ZUS sprawdza dane na Twoim koncie.
4. Zaświadczenie przyjdzie elektronicznie. Przekaż je pracodawcy.

Jeśli ZUS nie ma danych i odmówi, możesz złożyć wniosek o postępowanie wyjaśniające. Zlecenia z czasu nauki (bez składek) oraz pracę za granicą dokumentujesz sam — np. umową ze zleceniodawcą albo dokumentem z zagranicznej instytucji, rejestru firm lub od zagranicznego pracodawcy. Pracodawca może nie uznać dokumentu, który budzi wątpliwości; spór rozstrzyga sąd pracy.

Termin: 24 miesiące

Jeśli 1 maja 2026 r. pracowałeś u pracodawcy spoza sektora publicznego, masz 24 miesiące od tego dnia, by przedstawić mu dokumenty. Po tym terminie ten pracodawca nie musi już wliczać nieudokumentowanych okresów. W sektorze publicznym 24 miesiące liczą się od 1 stycznia 2026 r.

Uprawnienia wynikające z nowych okresów przysługują od dnia ich nabycia, ale nie wcześniej niż od 1 maja 2026 r. (w sektorze publicznym — od 1 stycznia 2026 r.).

Co to znaczy dla Ciebie

Jeśli jesteś pracownikiem:

• Masz za sobą zlecenia, firmę lub pracę za granicą? Złóż wniosek USP w eZUS i oddaj zaświadczenie w kadrach — może to zmienić wymiar Twojego urlopu albo okres wypowiedzenia.
• Przy pracy za granicą zbierz dokumenty jak najwcześniej — ich zdobycie z innego kraju może potrwać.
• Nie odkładaj tego na ostatnie miesiące przed upływem 24 miesięcy.

Jeśli jesteś pracodawcą:

• Poinformuj zespół o nowych zasadach i o terminie 24 miesięcy; przyjmuj zaświadczenia i przeliczaj urlop, dodatki i okresy wypowiedzenia według nowych zasad.
• Pamiętaj o zasadzie „na rzecz tego pracodawcy” przy okresie wypowiedzenia.
• Dotyczy to także pracowników tymczasowych i cudzoziemców — ich zagraniczne okresy też mogą się liczyć, jeśli są udokumentowane.

Podstawa: ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2025 poz. 1423) — art. 1 (art. 302¹ i 302² Kodeksu pracy), art. 5–10; MRPiPS, „Staż pracy na nowych zasadach” (pytania i odpowiedzi, gov.pl); ZUS, „Stażowe — nowe regulacje i zaświadczenia od 2026 r.” (29.12.2025). Stan prawny na 25 września 2026 r.